wieś w gminie Damnica. Etymologia prawdopodobnie taka sama jak w przypadku Karżnicy; niem. Karstnitz (d. Deutsche Karstnitz). Pierwsza wzmianka
z 1546r.; w XVI wieku właścicielem Karżniczki był Thomas Bandemer; w XVII w. własność Daniela Hebrona (łącznie z Damnicą), syna wygnańca za Szkocji, szwagra Marii Stuart – Aleksandra Hepburn-Bothwell, a po jego śmierci w 1628 r. przeszła na własność syna, również Daniela . Od 1686 roku była dziedziczną własnością rodziny Puttkamerów, kiedy to kupił ją Jerzy Wawrzyniec Puttkamer. Puttkamerowie pochodzą ze starosłowiańskiego rodu Święców,
od których przejęli godło herbowe – rybogryf z ogonem jesiotra, które zostało umieszczone nad wejściem głównym. Ostatnim gospodarzem był Bogusław von Puttkamer.

Pałac
Piękny obiekt pałacowy, zbudowany na wysepce otoczonej fosą. Pałac, zbudowany w I połowie XIX w., składa się z korpusu głównego
i wysuniętych symetrycznie skrzydeł tworzących dziedziniec – podjazd. W części północno-wschodniej narożnika znajduje się ośmiokątna wieżyczka widokowa z zegarem. Wnętrze pałacu ozdabia przestronny dwukondygnacyjny hall z główną klatką schodową i obejściem na poziomie piętra. W hallu boazeria drewniana (prawdopodobnie z czarnego dębu, dziś pomalowana farbą olejną). Na piętro prowadzi drewniana klatka schodowa z ozdobną balustradą. W kilku pomieszczeniach zachowały się sztukaterie w formie gzymsów i rozet. Ciekawa stolarka. Dwukondygnacyjna sala balowa została przebudowana w poziomie na 2 pomieszczenia. Wysokie, łamane dachy i wieżyczki francuskiego renesansu. Pałac jest obiektem unikatowym i wyjątkowym na Pomorzu. Niestety jest w złym stanie. Wcześniej we dworze mieściła się szkoła, potem ośrodek doradztwa rolniczego, następnie przeszedł w ręce prywatne. Obok pałacu park dworski; czworak dworski, murowany, z początku XIX w.; spichlerz dworski murowany z XIX w.; gorzelnia murowana z połowy XIX w.; magazyn murowany z roku 1888.

w marcu 1945 r. Rosjanie zajęli pałac w Karzniczce i wywieźli wiele przedmiotów z jego wyposażenia. Po wojnie mieściła się w nim siedziba NKWD. Dopiero w 1951 r. budynek przekazano Polakom. Dnia 28 kwietnia 1964 r., pałac wraz z parkiem i fosą wpisano do rejestru zabytków nieruchomych.  Do 1968 r. w budynku mieściła się Szkoła Rolnicza, a następnie do 1992 r. Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego w Strzelinie (Gr. Strellin). W l. 80 XX w. opracowano projekt mający przygotować kapitalny remont pałacu, który jednak nie doszedł do skutku. W 1992 r. budynek został przekazany na własność Gminie Damnica, która wystawiła założenie na sprzedaż. Od 1999 r. pałac z parkiem znajdują się w rękach prywatnych. W dokumentacji obiektu podkreślono konieczność przeprowadzenia w pałacu prac budowlano-konserwatorskich. W nocy z 3 na 4 listopada 2009 r., wybuchł pożar, który najprawdopodobniej zaczął się od strychu. Z pałacu pozostały ściany obwodowe, fragmenty detali architektonicznych oraz szczątki okien i nadpalonych stropów, które smutno wyłaniają się spośród rozrastającej się dzikiej roślinności.

Ówczesny właściciel złożył wniosek o skreślenie pałacu z rejestru zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił, m. in. z uwagi na dużą wartość historyczną oraz walory architektoniczne całego założenia pałacowo-parkowego  z fosą. Nowy właściciel otrzymał nakaz zabezpieczenia pałacu przed dalszym postępującym procesem niszczenia zabytku.*

 

 

 

 

Materiał opracowany przez SP w Zagórzycy
 Bibliografia: Glos Pomorza 1993 nr 151 s.12; Glos Pomorza 1990 nr 180 s.9; Pobrzeże 1981 nr 10/11 s.32-33; Maciakowska Z.: Dwór w Karżniczce. Gdańsk 1986 [maszynopis]; Pagel K.-H.: Der Landkreis Stolp; Tomczyk E.: Wybrzeże Bałtyku; Zbliżenia 1987 nr 45 s.6;
* źródło: Zamki i ogrody w województwie pomorskim Karżniczka Fundacja Akademia Europejska Kulice – Kulz